Шах – правила на играта

Шаховската табла се поставува како што е прикажано на сликата подолу. Крајното поле од десната страна на играчот секогаш треба да биде бело. Запомнете дека кралицата мора да стои на поле што одговара на нејзината боја.

Белиот секогаш игра прв, а играчите потоа се менуваат наизменично. Играчите можат да поместуваат само по една фигура, освен кога прават рокада (објаснето подоцна).

Играчите земаат фигури кога ќе наидат на противничка фигура на својот пат. Само пешаците земаат поинаку отколку што се движат (објаснето подоцна). Играчите не можат да ги земаат сопствените фигури.

Пешаците одат само напред. Во првиот потег пешакот може да се помести за едно или две полиња, а секој следен потег може да биде само за едно поле. Пешаците се движат дијагонално за едно поле кога земаат противнички фигури.

Промоција на пешакот:

Ако пешакот стигне до спротивната страна на таблата, тој се промовира во која било повисока фигура (освен крал). Не постои ограничување колку пешаци можат да се промовираат на овој начин.

Топовите се движат по непрекината линија напред, назад, лево или десно.

Коњот е единствената фигура што „скока“ по таблата. За разлика од другите фигури, коњите не се блокирани ако меѓу нив и целното поле стојат други фигури. Коњот се движи во облик на буквата L: прво две полиња во која било насока (напред, назад, лево или десно), а потоа уште едно поле лево или десно.

Ловците се движат по непрекинати дијагонални линии во која било насока.

Кралицата се движи по непрекинати дијагонали и прави линии, односно право напред, назад, лево или десно.

Кралот може да се движи во која било насока, по едно поле. Кралот не може да се помести на поле што е нападнато од противникот.

Рокадата е единствениот потег во кој се движат две фигури во текот на истиот потег. При рокадата, кралот се поместува за две полиња кон топот со кој ги заменува страните, а топот прескокнува на другата страна веднаш до кралот. Рокадата е можна сè додека се исполнети следниве услови:

1. Кралот не се поместил.
2. Кралот не е под шах (нападнат од противничка фигура).
3. Кралот не минува преку ниту едно поле што е нападнато од противничка фигура.
4. Нема фигури меѓу кралот и топот.
5. Топот не се поместил.

Не е важно:

• Ако кралот бил под шах, но веќе не е.
• Ако топот е нападнат од противничка фигура пред рокадата.

Ан пасан е посебен потез за пешак кој поминува покрај противнички пешак. Се применува само ако противникот го помести пешакот за две полиња, а неговото целно поле е до полето што е нападнато од вашиот пешак. Противничкиот пешак можете да го земете, при што вашиот пешак се поместува дијагонално напред, на полето што го прескокнал земениот пешак.

Кралот е под шах кога е нападнат од противничка фигура. Играчот мора да го тргне својот крал од шах, да го блокира шахот или да ја земе фигурата што го напаѓа кралот. Играчот не може да го премести својот крал на поле што е нападнато од противничка фигура.

Ставањето на противничкиот крал во „шах-мат“ е единствениот начин да се добие играта (партијата). Кралот е во шах-мат ако е под шах, а противничката фигура што го напаѓа не може да биде земена, шахот не може да биде блокиран и кралот не може да се помести на ниту едно поле што не е нападнато.

Едноставно кажано, „пат“ е нерешено. До него доаѓа ако играчот на потег нема ниту еден дозволен потег. Да речеме дека на потег е белиот играч. Сите полиња околу кралот се нападнати, но кралот не е под шах, па затоа не може да се помести. Единствената друга бела фигура, пешакот, е блокирана од противничкиот крал. Бидејќи движењето е невозможно, играта е во пат позиција. Кога белиот би имал уште една фигура некаде на таблата што не е блокирана, би морал да ја помести и играта би продолжила.